خسرو در من زنده است

     شروع زندگی پایان زندگی ست و پایان یک زندگی هم می تواند شروع زندگی ای دیگر باشد.

     واژه و زبان، وسیلۀ ارتباط انسان است و انسان البته اگر نخواهد از آن استفاده کند -چنین فرضی محال است- در می ماند. واژه و زبان اما نمی توانند در رساندن بار معنایی و مفهوم دقیق یک کلمه، چنان که انتظار می رود مؤثر باشند. این موضوع در مورد همۀ زبان ها گویاست. برای انتقال دقیق مفهوم، ناچار یا باید به شکل تکراری و کاربردی واژگان بسنده کرد یا ایجاد مفهوم جدید را در یک زبان از استاد آن زبان -نویسندگان حرفه ای آن زبان؛ داستان نویسان، رمان نویسان قدر اول و خالقان اصلی معنا در آن زبان- جست. بعد از این ماجرای ادراک پیش می آید و اینکه هر که از هرچه، می تواند ادراکی مختص خود داشته باشد. تولیدات ادبی، هنری، سینمایی از همین روست که با تنوع اندیشه آفرینشگرانشان، به طور انبوه تولید می شوند و برای القاء یک مفهوم به میان می آیند. مادامی که اندیشه و اثر هنری در این کرۀ خاکی تولید می شود و کسانی مستقیماً تولید فکر می کنند، زبان، با توجه به عنصر زمان، از خودِ انسان عقب می ماند و بهتر است بگوییم در عالی ترین شکل، در پی گام های او به کشف آنچه آدمی یافته می پردازد.

     اندوه، مفهومی ست کلی. نمی توان آن را با دیگری تقسیم کرد مگر با خلق اثر هنری-بگذار ادبی یا سینمایی یا هرچه دلت می خواهد-. پیشتر، این را نمی دانستم تا به امروز. یعنی تا وقتی دچار اندوه نشده باشی نمی توانی از آن بنویسی چرا که اصلا درکش نکرده ای. از طرف دیگر اندوه تو با اندوه دیگری فرق دارد. یکسره. فقط در زبان است که برای همه یک اسم دارد. درست مثل غربت که میلیاردها انسان می توانند از آن میلیاردها تلقی داشته باشند.

     در انتقال یک اندوه خاص فقط به ناچار باید اثر خلق کرد. اگر باراک حسین اوباما هم باشی نمی توانی در انتقال اندوهت پشت تریبون چیزی به دیگران بگویی. پس باید یک دسته کاغذ سفید در دست داشته باشی یا چند فیلم خام. 

    خسرو کوهانی را دیگر همه تان شناخته اید. دوستی بود که با رفتنش به من اندوه را فهماند. در حالی که خودش همیشه شاد بود و با دیدنش همیشه مرا شاد می کرد. دوستی من با او بیش از پیش و در آستانۀ دوازدهمین سال دوستی مان به سوی استحکام و صمیمیت هرچه بیشتر می رفت. وقتی به سوی مستقل شدن و مستقل فکر کردن نزدیک می شوید، شخصیت مستقل دیگری هم به میان می آید. برای ما درک شخصیت مستقل یکدیگر در عین نوعی یگانگی عمیقاً انسانی جهت دهندۀ دوستی بود. حرف نمی زدیم اما می دانستیم که دوستی ای طولانی با هم خواهیم داشت. وقتی از همسرش حرف می زد این آینده در ذهن من رنگ می گرفت و اینکه ما چند بار مثلاً می خواهیم چهار نفری بیرون برویم؟ احتمالاً نمی شود شمرد!

     با پدر و مادر یکدیگر بسیار صمیمی بودیم و برای من همین جای شگفتی داشت که به حیث مستقل شدن، دوستی ما چند برابر دیگر می خواهد صمیمی تر شود؟ این در حالی ست که همین رابطۀ نخست ما با خانوادۀ یکدیگر هم برای خیلی ها اصلاً قابل تصور نیست.

     تهران را با هم زیر پایمان گذاشتیم حالا تهران زیر پاهای من است و او دیگر نیست. گاه شروع زندگی پایان زندگی ست و گاه پایان یک زندگی شروع زندگی ای دیگر. برای خسرو اما پایان زندگی بسیار زود بود و برای اطرفیانش  ادامۀ زندگی بدون او و به شکل و شیوه ای دیگر، بسیار بهت آور! هر چه فکر می کنم این روزها، گمان می برم که  زندگی اش کاملاً تمام نشد. خسرو زنده است. خسرو در من زنده است. لابد سرنوشت چنان بود که زندگی اش چنین، آبنده را پی گیرد.